Nie może zginąć pamięć o deportacji tysięcy Żydów

- Rewolucja w mieście - mówi szeptem Hanna Olejniczak, przybyła z Paryża. - Żydowski kantor śpiewa w kościele katolickim! A wcześniej wykłady. I wydarzenie artystyczne w... lumpeksie! Coś zaskakującego. I niepowtarzalnego.

Dwudniowe (28-29 października) obchody 70-lecia deportacji 9 tys. polskich Żydów z III Rzeszy do Zbąszynia zaczęły się od złożenia kwiatów na kirkucie (cmentarzu żydowskim). Potem sesja naukowa w... Domu Katolickim. To najlepszy ku temu obiekt w mieście, gdyż ośrodek kultury jeszcze w remoncie.
- Kto to jest? - padają ciche pytania. Przed wejściem do sali sesyjnej na walizce siedzi Żyd. Milczy. Intryguje wchodzących. Zarazem znakomicie symbolizuje omawianą tematykę. - To Nasko - wyjaśnia Katarzyna Kutzmann-Solarek, szefowa centrum kultury, jedna z organizatorek obchodów. - Aktor z Bułgarii, który nas odwiedził.

Wypowiedzi naukowców
W auli im. ks. Leona Płotki sesja naukowa. Wypowiedzi zgłosili wybitni znawcy tematu. Prof. Jerzy Tomaszewski z Uniwersytetu Warszawskiego, autor podstawowej dla tego zagadnienia książki pt. "Preludium Zagłady". Ze świetnym referatem o listach do brata 17-letniej Grety Schifmann, deportowanej w 1938 r. w Zbąszyniu, wystąpiła prof. Gertruda Pickhan z Berlina. Zresztą bardzo dobrą polszczyzną. Instytut Yad Vashem w Jerozolimie reprezentuje Witold Mędykowski; opowiadał o losach wybranych postaci, które przeszły przez piekło deportacji. Wreszcie historię Żydów zbąszyńskich, od najdawniejszych czasów, przedstawia prof. Krzysztof Rzepa z UAM w Poznaniu, ale ... miejscowy.
Między referatami bardzo dobrze zrobiony film Marty Małychy, uczennicy LO, będący impresją młodego pokolenia w sprawach polsko-żydowskich. Świetnie dobrana muzyka. Nieco gorzej wypadło późniejsze widowisko gimnazjalistów pt. "I nie zostanie nikt...". Trwało zbyt długo.

A pociągi wciąż przyjeżdżają...