Dabrowka Wlkp.

Dąbrówka Wielkopolska

Duża wieś, położona 3 km na pł. od Zbąszynka, przy szosie
i linii kolejowej do Międzyrzecza.
Wzmiankowana w 1406 r. jako wieś szlachecka Dambrowca w dobrach zbąszyńskich, choć wg legendy miała ją założyć Dąbrówka, żona Mieszka I.

Po I wojnie światowej na 1400 mieszkańców było tu ponad 1000 Polaków - największy odsetek spośród miejscowości odciętych granicą polsko - niemiecką. Kultywowano polskie zwyczaje, stroje ludowe, budownictwo, muzyką i tańce; istniały polskie organizacje, bank ludowy ( założony w 1930 r. ), szkoła ( od 1929 r. ).

W 1939 r. hitlerowcy brutalnie rozprawili się z działaczami polskimi. Po wyzwoleniu już ok. 20 lutego 1945 r. autochotni samorzutnie utworzyli tu Starostwo Pogranicza ( pierwszą polską władzę na Ziemiach Odzyskanych ), a 21 marca otworzyli polską szkołę. Do dziś jest to żywy ośrodek kultury
i sztuki ludowej, działa zespół pieśni i tańca oraz kapela koźlarzy. Barokowy kościół z 1660 r., jednonawowy, poszerzono w XVIII w. przez dostawienie bocznych kaplic.
W lewej kaplicy znajduje sią barokowy ołtarz, w prawej - tablica upamiętniająca 32 poległych w I wojnie światowej.
Na zewnątrz wmurowano tablicę ku czci 12 ofiar obozów hitlerowskich. Obok kościołu znajduje sią drewniana dzwonnica z pierwszej poł. XIX w., zwieńczona namiotowym dachem gontowym .

Za dużym stawem znajduje się pałac z lat 1856 - 1859 nawiązujący do form angielskiego i niemieckiego renesansu
( arch. Fryderyk August Stueler ). Na pałacu istnieje tablica z 1964 r. upamiątniająca związek gimnastyczny "Sokół",
a wewnatrz m. in. Izba Muzealna z zabytkami sztuki ludowej i folkloru oraz dokumentami walki o zachowanie polskości. Obok pałacu rozciąga się park krajobrazowy ( 1,60 ha ) ze starymi drzewami.
Dąbrówka leży na wale Zbąszynkowskim. Na zachód od wsi rozciąga on swą kulminację 94 m n.p. m., dawniej zw. Górą Adelajdy. Jest ona od zachodu gwałtownie podcięta, a od stoku rośnie piękny las mieszany.