| |
|
Tadeusz Różewicz (ur. w 1921 r.)
Poeta, dramatopisarz, prozaik. Należał do pokolenia
Kolumbów.
W czasie okupacji pracował fizycznie, ukonczył tajny kurs podchorążych,
walczył w oddziałach partyzanckich AK (1943-1944). Po wojnie studiowal
historię sztuki na UJ. Od 1968 r. mieszka we Wrocławiu.
Otrzymał kilka nagród państwowych. W 1944 r. ogłosił powielony zbiorek
poezji "Echa leśne" (pod pseudonimem Satyr). |
 |
Pierwszy duży zbiór poetycki - "Niepokój" (1947) - zwrócił uwagę krytyki
odmiennością od poezji okupacyjnej: złożyło się na to nie tylko "porażenie"
wojną
i śmiercią, próby wydobycia się z obsesyjnych wspomnień
i lęków, poczucie obcości wśród żywych, ale i nowy sposób artykulacji
poetyckiej: powściągliwej, wyzbytej metafory, wypowiedzianej poetyką "ścisniętego
gardła" i nową wersyfikacją. Wierny tej poetyce pozostał Różewicz w kolejnych
tomikach, wśród których znalazły się m.in.: "Czerwona rękawiczka" (1948),
"Równina" (1954), "Poemat otwarty" (1956), "Formy" (1958), "Rozmowa z
księciem" (1960), "Nic w płaszczu Prospera" (1962), "Twarz" (1964), "Płaskorzeźba"
(1991) i "Zawsze fragmęnt *recycling" (1998).
Warto zwrócić uwagę na obecność wielu motywów sakralnych
w tej poezji programowo ateizujacej. Jest to sposób podejmowania problematyki
moralnej, zawsze obecnej
w twórczości Różewicza. W bogatej twórczości Różewicza trzeba wymienić
dramaty: "Kartoteka" (1960), "Grupa Laokoona" (wyst. 1962), "Świadkowie
albo Nasza mała stabilizacja"
(wyst. 1964), "Spaghetti i miecz" (wyst. 1967), "Akt przerywany" (wyst.
1970), "Białe małżeństwo" (wyst. 1975),
"Do piachu" (wyst. 1979), "Pułapka" (wyst. 1984).
W dramatopisarstwie Różewicza dużą rolę odgrywa "Kartoteka" - dramat,
w którym zawarta została nowa teoria teatru, obalająca większość zasad,
jakimi kierował się do tej pory teatr.
Różewicz wprowadza bohatera, którym jest tzw. everyman, człowiek znikąd,
bez imienia i przynależności społecznej, patrzący z boku na przepływający
nurt życia, z którego zniknęły relacje przyczynowo-skutkowe i chronologia
zdarzeń. "Świadkowie albo nasza mała stabilizacja" (patrz hasło: nasza
mała stabilizacja) to również dramat nowoczesny, wychodzący naprzeciw
nowym czasom, w których nastapił kryzys kultury - nie tylko w Polsce Ludowej,
ale i w całej Europie.
Ludzie przyzwyczaili się już do życia na ruinach kultury, stali się obojętnymi
świadkami ginących wartości: religijnych, moralnych, estetycznych. Tytułowe
sformułowanie sztuki Różewicza funkcjonowało jako obiegowe hasło, przyjeło
się też jako określenie polskiej kultury w latach 1956-70.
Twórczość prozatorska Różewicza to: "Wycieczka do muzeum" (1966), "Przygotowanie
do wieczoru autorskiego" (1971) oraz książka poswięcona koncepcji teatru
współczesnego - "Teatr niekonsekwencji" (1970).
|
|