| |
|
Wisława Szymborska (ur. w 1923 r.)
Urodziła się 2 lipca 1923 roku w wielkopolskim Bninie, będącym dziś
częścią Kórnika. Od 1931 roku mieszka w Krakowie, gdzie
w latach 1945-48 studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim filologię polską
i socjologię.
Jest laureatką takich nagród jak: Nagroda Polskiego PEN-Clubu, Nagrody
Goethego, Nagrody Herdera, ma także tytuł doktora honoris causa uniwersytetu
w Poznaniu. 3 października 1996 r. Wisława Szymborska otrzymała Nagrodę
Nobla w dziedzinie literatury za tom poetycki. Debiutowała w marcu 1945
roku wierszem "Szukam słowa" w piśmie "Walka". Przez wiele
lat, do 1981 r., prowadziła dział poezji w krakowskim "Życiu Literackim".
Tam też ukazywał się cykl jej felietonów "Lektury nadobowiązkowe",
wznowiony niedawno w dodatku "Gazeta Ksiązki" dziennika "Gazeta
Wyborcza".
Zbiór "Lektur nadobowiązkowych" ukazał się trzykrotnie w formie książkowej.
W latach 80., pod pseudonimem Stańczykówna, Wisława Szymborska pisała
do "Arki" i paryskiej "Kultury". Szymborska należy do grona
poetów klasycyzujacych (patrz hasłlo: neoklasycyzm).
Wydała 15 tomów poezji: "Dlaczego żyjemy" (1952, 1985), "Pytania
zadawane sobie. Poezje" (1954), "Wołanie do Yeti. Wiersze"
(1957), "Sól" (1962), "Wiersze wybrane" (1967), "Poezje
wybrane" (1967), "Sto pociech" (1967), "Poezje" (1970),
"Wszelki wypadek" (1972), "Wybór wierszy" (1973), "Tarsjusz
i inne wiersze" (1976), "Wielka liczba" (1977), "Poezje
wybrane II" (1983), "Ludzie na moście" (1986), "Koniec i
początek" (1993).
Tłumaczyła też francuską poezję barokową. Szymborska uprawia głównie lirykę
osobistą refleksyjną o charakterze intelektualnym
i moralistycznym, skupiona wokół motywu sytuacji egzystencjalnej człowieka
i stosunku jednostki do historii,
do wypracowanych przez wieki mitów kultury.
Poetka, nie znajdując w pełni zadowalajacych ją rozwiązań
i dość sceptycznie zapatrując się na możliwości wyciągnięcia "odpowiednich"
nauk z doświadczen przeszłości, nie popada jednak w skrajny pesymizm czy
relatywizm poznawczy.
Bohater jej wierszy "śyje, więc się myli" - to punkt wyjścia postawy Szymborskiej
wobec świata i sztuki. W jej wierszach pełno jest melancholijnego i wisielczego
humoru, ironii, dowcipu
i głębszego znaczeniowo żartu. Człowiek w tych utworach to istota podległa
prawom biologii i nieuchronnościom historii, bezbronna i omylna, podlegająca
wyobcowaniu i niespełnieniu, stale zagrożona w swych ludzkich nadziejach,
z trudem porozumiewająca się z innymi. Te złożone filozoficznie
i psychologicznie problemy poruszane są w poezji Szymborskiej
z dużą emocjonalną dyskrecją i dystansem myśliciela ironicznie pobłażliwego
wobec człowieczych słabości i urojeń.
Lapidarność, kunsztowność i wdzięk metafor, łączących igraszki słowne
i dowcip z powagą, spowodowały wielką popularność czytelniczą w Polsce
i kilkunastu krajach świata, gdzie były tłumaczone, o czym najdobitniej
świadczy fakt przyznania Szymborskiej literackiej Nagrody Nobla w 1996
r.
|
|